पश्चिम बंगाल चुनाव में बीजेपी ने दो तिहाई बहुमत हासिल कर इतिहास रचा है। पार्टी ने इस चुनाव में 206 सीटें जीती हैं, ममता बनर्जी की टीएमसी का आंकड़ा महज 80 सीटों पर सिमट गया है। इस चुनाव में SIR की प्रक्रिया को लेकर काफी विवाद था, कई सीटों पर बढ़े और घटे वोटरों की संख्या ने समीकरण बदलने का काम किया था।

जनसत्ता ने अपनी विशेष सीरीज आंकड़े बोलते हैं’ के तहत आपके लिए सभी 294 विधानसभा सीटों का विस्तृत डेटा तैयार किया है। इससे आपको SIR प्रक्रिया से पहले और बाद की तस्वीर स्पष्ट रूप से समझ आएगी। किस सीट पर कितने वोटर बढ़े या घटे, यह भी पता चलेगा। इसके साथ ही इस चुनाव में जीतने वाले प्रत्याशी का मार्जिन क्या रहा, इसकी जानकारी भी दी गई है। नीचे दी गई टेबल के जरिए इस डेटा को डीकोड करते हैं-

विधानसभा2021 में वोटरSIR के बाद वोटर (2026)वोटरों में अंतर2021 में कौन जीता2026 में कौन जीता2026 में जीत का मार्जिन
मेखलीगंज (SC)2168632244137550TMCBJP29584
माथाभांगा (SC)2417852487576972BJPBJP57090
कूचबिहार उत्तर (SC)272055263078-8977BJPBJP70384
कूचबिहार दक्षिण223409213968-9441BJPBJP23284
सीतलकुची (SC)2757182855489830BJPBJP25278
सिताई (SC)277195273126-4069TMCTMC2721
दिनहाटा288755277291-11464BJPBJP17447
नटाबाड़ी2352772399234646BJPBJP34613
तुफानगंज22595723766711710BJPBJP26457
कुमारग्राम (ST)262523259496-3027BJPBJP52877
कालचीनी (ST)235747221457-14290BJPBJP37843
अलीपुरद्वार249955244331-5624BJPBJP70420
फालाकाटा (SC)244577245264687BJPBJP45999
मदारीहाट (ST)203369193958-9411BJPBJP40910
धूपगुड़ी (SC)2516812581276446BJPBJP38550
मायनागुड़ी (SC)2513732585457172BJPBJP56503
जलपाईगुड़ी (SC)255367250381-4986TMCBJP68805
राजगंज (SC)233909230795-3114TMCBJP41477
डाबग्राम-फुलबाड़ी283991264380-19611BJPBJP97715
माल (ST)242262237452-4810TMCBJP15492
नागराकाटा (ST)226232220118-6114BJPBJP25858
कालिम्पोंग205460201619-3841निर्दलीयBJP21464
दार्जिलिंग238967207716-31251BJPBJP6057
कर्सियांग229918216152-13766BJPBJP17007
माटीगाड़ा-नक्सलबाड़ी (SC)2674402684801040BJPBJP104265
सिलीगुड़ी215514200779-14735BJPBJP73192
फांसीदेवा (ST)224231217298-6933BJPBJP45263
चोपड़ा229766219236-10530TMCTMC69124
इस्लामपुर204047202217-1830TMCTMC40063
गोलपोखर215676199468-16208TMCTMC83790
चाकुलिया221341216095-5246TMCTMC28011
करंदीघी246568231599-14969TMCBJP19869
हेमताबाद (SC)252705246530-6175TMCBJP12361
कालियागंज (SC)269942268281-1661BJPBJP76425
रायगंज190893174126-16767BJPBJP58641
इटाहर218591211422-7169TMCTMC27878
कुशमंडी (SC)209600205867-3733TMCBJP9063
कुमारगंज194392180385-14007TMCTMC6685
बालुरघाट172383166912-5471BJPBJP47576
तपन (ST)208354194914-13440BJPBJP36987
गंगारामपुर (SC)212521200146-12375BJPBJP28339
हरिरामपुर215801211295-4506TMCTMC1986
हबीबपुर (ST)240344238230-2114BJPBJP78188
गाजोल (SC)2540552550851030BJPBJP38192
चांचल2382252444286203TMCTMC63874
हरिश्चंद्रपुर238558238850292TMCTMC48271
मालतीपुर217872212691-5181TMCTMC59747
रतुआ263854246547-17307TMCTMC32562
मानिकचक240516235765-4751TMCBJP13938
मालदाह (SC)232994231348-1646BJPBJP50128
इंग्लिश बाजार261137249137-12000BJPBJP93784
मोथाबाड़ी183785169347-14438TMCTMC10496
सुजापुर2294322364437011TMCTMC60287
बैष्णवनगर2313772338652488TMCBJP46881
फरक्का212523181659-30864TMCINC8193
समसेरगंज216786161435-55351TMCTMC7587
सूती244288229208-15080TMCTMC12357
जंगीपुर237830220859-16971TMCBJP10542
रघुनाथगंज231520200452-31068TMCTMC40555
सागरदिघी224178216977-7201TMCTMC34260
लालगोला219655186182-33473TMCTMC18960
भगबान गोला248895224618-24277TMCTMC56407
रानीनगर243494244391897TMCINC2701
मुर्शिदाबाद255962248269-7693BJPBJP31521
नबाग्राम (SC)2398112430253214TMCBJP5919
खारग्राम (SC)21889023046411574TMCBJP9333
बरवां (SC)2093382140034665TMCBJP22300
कांडी2254882330247536TMCBJP10335
भारतपुर2341012391845083TMCTMC30753
रेजीनगर24586325626710404TMCAJUP58876
बेलडांगा2381072439845877TMCBJP13208
बहरामपुर250719240830-9889BJPBJP17548
हरिहरपाड़ा23437724548411107TMCTMC12665
नौदा2347222357371015TMCAJUP27943
डोमकल25247326737414901TMCCPIM16296
जलंगी24859626278714191TMCTMC21516
तमलुक25562727450818881TMCBJP34729
पांसकुरा पूर्व22737623851911143TMCBJP17903
पांसकुरा पश्चिम26248327874416261TMCBJP32567
मोयना24506326497119908TMCBJP16241
नंदकुमार24467526443719762BJPBJP30603
महिषादल23536925352318154TMCBJP26238
हल्दिया (SC)23925225191912667TMCBJP49062
नंदीग्राम24725126641519164BJPBJP9665
चंडीपुर23752725592418397BJPBJP20270
पटाशपुर22795924703719078TMCBJP9051
कांथी उत्तर24877226360214830TMCBJP20055
भगबानपुर24564726377518128BJPBJP20878
खेझुरी (SC)22821924797619757BJPBJP32690
कांथी दक्षिण21691322795411041BJPBJP31472
रामनगर25509926925214153BJPBJP26939
एगरा27526629159816332TMCBJP25692
दांतन22488223616811286TMCBJP10376
नयाग्राम (ST)2186732268948221TMCBJP5919
गोपीबल्लवपुर2194642277938329TMCBJP26675
झारग्राम2260322351479115TMCBJP38147
केशियारी (ST)2311702387697599TMCBJP15887
खड़गपुर सदर225476180530-44946BJPBJP30506
नारायणगढ़2347522390644312TMCBJP20367
सबंग25560327438318780TMCBJP11136
पिंगला24518425589210708TMCBJP18480
खड़गपुर2159522181422190TMCTMC2872
डेब्रा2264022318985496TMCBJP28801
दासपुर2892522960456793TMCBJP32134
घाटाल (SC)2704512765696118BJPBJP37657
चंद्रकोणा (SC)26826928282014551TMCBJP33481
गरबेटा2228912328819990TMCBJP26225
सालबोनी26539427930413910TMCBJP15243
केशपुर (SC)25060726803417427TMCTMC50105
मेदिनीपुर266722260295-6427TMCBJP38747
बिनपुर (ST)2166052211254520TMCBJP22977
बंदवान (ST)27279628596613170TMCBJP29577
बलरामपुर22441723538810971TMCBJP35051
बाघमुंडी23726125065713396TMCBJP40817
जॉयपुर23663325382517192TMCBJP22218
पुरुलिया2438712518167945TMCBJP49253
मानबाजार (ST)24431225546011148BJPBJP27283
काशीपुर2278052295521747TMCBJP21276
पारा (SC)2315762361204544BJPBJP33721
रघुनाथपुर (SC)2482232540235800BJPBJP44059
सालतोड़ा (SC)2244952331758680BJPBJP32135
छातना2328942421519257TMCBJP47174
रानीबांध (ST)244,8602545709710BJPBJP52269
रायपुर (ST)2160322241208088BJPBJP28742
तालडांगरा22503223568510653BJPBJP50073
बांकुड़ा2573612608863525BJPBJP54177
बरजोड़ा2433362514028066BJPBJP41310
ओंडा24413026240818278BJPBJP31723
बिष्णुपुर20839722028411887BJPBJP30605
कोटुलपुर (SC)23705925369716638TMCBJP34367
इंदस (SC)23496724526710300TMCBJP900
सोनामुखी (SC)22438123577011389TMCBJP29410
पांडबेश्वर199797188390-11407BJPBJP1398
दुर्गापुर पूर्व244619237127-7492TMCBJP30934
दुर्गापुर पश्चिम256650238700-17950TMCBJP37598
रानीगंज238856215994-22862BJPBJP17786
जामुरिया208925196545-12380TMCBJP22514
आसनसोल दक्षिण258427239030-19397BJPBJP40839
आसनसोल उत्तर256239236858-19381TMCBJP11615
कुल्टी238414210553-27861BJPBJP26498
बरबनी215163201898-13265TMCBJP11722
दुबराजपुर (SC)231245231503258BJPBJP27647
सूरी252698252071-627TMCBJP28686
बोलपुर259217260112895BJPTMC13188
नानूर (SC)2659332690823149TMCTMC8122
लाबपुर2300362346304594TMCBJP3550
सैंथिया (SC)2464712519975526TMCBJP10306
मयुरेश्वर2235562258742318TMCBJP21002
रामपुरहाट248899245159-3740TMCBJP24233
हंसन236311237273962TMCTMC28298
नलहाटी232366231681-685TMCTMC13446
मुराराई251210252004794TMCTMC37705
करीमपुर24136225284411482TMCBJP10185
तेहट्टा2447932524317638TMCBJP28253
पलाशीपाड़ा232399231620-779TMCTMC11454
कालिगंज234432232460-1972TMCBJP10172
नकाशीपाड़ा235249218669-16580TMCBJP17327
छपरा237343232057-5286TMCTMC30780
कृष्णानगर उत्तर230150216456-13694TMCBJP78361
नवद्वीप237428230011-7417TMCBJP21444
कृष्णानगर दक्षिण217291209781-7510TMCBJP27801
शांतिपुर241941227477-14464TMCBJP45376
राणाघाट उत्तर पश्चिम254865232716-22149TMCBJP57551
कृष्णगंज264303253036-11267TMCBJP60899
राणाघाट उत्तर पूर्व253915232399-21516TMCBJP51743
राणाघाट दक्षिण274684253346-21338TMCBJP64464
चकदहा235068223981-11087TMCBJP36945
कल्याणी245181230489-14692TMCBJP34792
हरिनघाटा231664225109-6555TMCBJP22055
बागदा268567240989-27578TMCBJP34616
बनगांव उत्तर242067225962-16105TMCBJP40670
बनगांव दक्षिण237404228359-9045TMCBJP37814
गाइघाटा240974222723-18251TMCBJP47683
स्वरूपनगर238752228965-9787TMCTMC16017
बदुरिया235541236162621BJPTMC40061
हावड़ा234583208822-25761TMCBJP31462
अशोकनगर241158229506-11652TMCBJP9408
आमडांगा230559221207-9352TMCTMC2995
बीजपुर185509158096-27413TMCBJP13343
नैहाटी188559170581-17978TMCBJP10430
भाटपारा149370117195-32175TMCBJP22807
जगतदल222046195630-26416TMCBJP20909
नोआपारा252440213727-38713TMCBJP17656
बैरकपुर207919170646-37273TMCBJP15822
खरदह217445209855-7590TMCBJP24486
दमदम उत्तर256543240341-16202TMCBJP26404
पानीहाटी222229189714-32515TMCBJP28836
कमारहाटी189025162646-26379TMCTMC5646
बरानगर208535186541-21994TMCBJP16956
दमदम232742217541-15201TMCBJP25273
राजारहाट न्यू टाउन259079267645-8566TMCBJP309
बिधाननगर231169203877-27292TMCBJP37330
राजारहाट गोपालपुर239634218890-20744TMCBJP27757
मध्यमग्राम258246244485-13761TMCBJP2399
बारासात263410252439-10971TMCBJP34558
देगंगा2305632400079444TMCTMC17818
हरोआ246763243400-3363TMCTMC49341
मिनाखां225809222011-3798TMCTMC32292
संदेशखाली229365223269-6096TMCBJP17510
बसिरहाट दक्षिण264853260361-4492TMCTMC9544
बसिरहाट उत्तर255163245388-9775TMCTMC57270
हिंगलगंज220837215122-5715TMCBJP5421
गोसाबा221008221332324TMCBJP16100
बसंती241447240303-1144TMCTMC56181
कुलतली24850026173613236TMCTMC59276
पाथरप्रतिमा2526142577045090TMCTMC4873
काकद्वीप2345692417207151TMCBJP4760
सागर26134127410312762TMCBJP7881
कुलपी2084312166208189TMCTMC10383
रायदीघी2614422678466404TMCTMC5957
मंदिरबाजार2192152220902875TMCTMC1995
जयनगर228097227238-859TMCTMC26350
बारुईपुर पूर्व245546245106-440TMCTMC31815
कैनिंग पश्चिम241023238236-2787TMCTMC40665
कैनिंग पूर्व2394772466737196TMCTMC91954
बारुईपुर पश्चिम232885233097212TMCTMC17862
मगराहाट पूर्व2287462325893843TMCTMC31607
मगराहाट पश्चिम2144562170222566TMCTMC58503
डायमंड हार्बर2418382450973259TMCTMC31266
फाल्टा22586223644410582TMCचुनाव बाकी
सतगछिया258613256251-2362TMCBJP401
बिष्णुपुर (146)2646042682663662TMCTMC36925
सोनारपुर दक्षिण268509260993-7516TMCBJP35782
भांगर25197727271120734TMCAISF32088
कसबा281198265616-15582TMCTMC20974
जादवपुर285342260821-24521TMCBJP27716
सोनारपुर उत्तर274565273219-1346TMCBJP9807
टॉलीगंज257958229994-27964TMCBJP6013
बेहाला पूर्व288032259752-28280TMCBJP25137
बेहाला पश्चिम295723266173-29550TMCBJP24699
महेशतला252897243365-9532TMCTMC32913
बजबज241623229907-11716TMCTMC46850
मेटियाब्रुज233697189494-44203TMCTMC87879
कोलकाता पोर्ट223154171615-51539TMCTMC56080
भवानीपुर200935160313-40622TMCBJP15105
रासबिहारी199116158406-40710TMCBJP20865
बालीगंज240660188839-51821TMCTMC61476
चौरंगी202501126349-76152TMCTMC22002
एंटाली215401178877-36524TMCTMC34006
बेलघाटा242619190599-52020TMCTMC28576
जोरासांको191911122686-69225TMCBJP5797
श्यामपुकुर172028131819-40209TMCBJP14633
मानिकतला201735165906-35829TMCBJP15644
काशीपुर-बेलगाछिया217872167936-49936TMCBJP21276
बाली166102133573-32529TMCBJP11997
हावड़ा उत्तर205663149948-55715TMCBJP11250
हावड़ा मध्य251112214821-36291TMCTMC16083
शिवपुर221799194963-26836TMCBJP16058
हावड़ा दक्षिण278680240607-38073TMCTMC7828
संकरैल259990240252-19738TMCTMC16740
पंचला250553248497-2056TMCTMC38320
उलूबेरिया पूर्व220529218481-2048TMCTMC11838
उलूबेरिया उत्तर215010214671-339TMCBJP4177
उलूबेरिया दक्षिण22645423705710603TMCTMC17187
श्यामपुर2503402592788938TMCBJP22260
बगनान2227772305787801TMCTMC11316
अमता2523472569824635TMCBJP4454
उदयनारायणपुर2274902290911601TMCTMC12227
जगतबल्लभपुर2723832708061577TMCBJP6671
डोमजूर276082269236-6846TMCTMC42177
उत्तरपाड़ा249369228272-21097TMCBJP10415
श्रीरामपुर239339205662-33677TMCBJP8685
चंपदानी248693221952-26741TMCBJP3026
सिंगुर241249237388-3861TMCBJP21438
चंदननगर223152203451-19701TMCBJP13441
चुंचुड़ा304254275715-28539TMCBJP43435
बलागढ़249657240088-9569TMCBJP41914
पांडुआ259904249081-10823TMCBJP5228
सप्तग्राम225494210370-15124TMCBJP23289
चंडीतला252700246543-6157TMCTMC19663
जंगीपाड़ा2468682510694201TMCBJP862
हरिपाल2600402641754135TMCBJP3488
धनेखाली262855262689-166TMCTMC13057
तारकेश्वर2324522354412989TMCBJP30999
पुर्सुरा2519272595907663BJPBJP53453
आरामबाग2469352532606325BJPBJP28959
गोगहाट2389582480769118BJPBJP49582
खानाकुल2661272685702443BJPBJP34483
खंडघोष234921233679-1242TMCTMC8284
बर्धमान दक्षिण248721221961-26760TMCBJP30470
रैना248311246060-2251TMCBJP834
जमालपुर229313225468-3845TMCBJP11178
मोंटेश्वर233626216764-16862TMCBJP14798
कालना234821226370-8451TMCBJP28630
मेमारी245683239601-6082TMCBJP7106
बर्धमान दक्षिण262125260360-1765TMCTMC6460
भातार238186226642-11544TMCBJP6528
पूर्वस्थली दक्षिण240476232577-7899TMCBJP16662
पूर्वस्थली उत्तर242371239480-2891TMCBJP30226
कटवा257069256811-258TMCBJP35066
केतुग्राम248148234035-14113TMCBJP27610
मोंगलकोट241890231984-9906TMCBJP12723
औसग्राम236269236010-259TMCBJP12535
गलसी249624243955-5669TMCBJP10494

ऊपर दी गई टेबल से चार पैटर्न स्पष्ट हो रहे हैं-

पहला पैटर्न: शहरी वोटरों की संख्या घटी, गांव में देखने को मिली बढ़ोतरी

दूसरा पैटर्न: कोलकाता और आसपास के शहरी इलाकों में सबसे ज्यादा वोट कटे

तीसरा पैटर्न:मुर्शिदाबाद-मालदा बेल्ट में कई सीटों पर 25% तक वोटर घट गए

चौथा पैटर्न: बंगाल की इंडस्ट्रियल बेल्ट आसनसोल–दुर्गापुर–बैरकपुर में घटे वोटर

14 सीटें जहां SIR ने काटे सबसे ज्यादा वोट

जनसत्ता ने 14 ऐसी सीटें निकाली हैं जहां SIR की वजह से सबसे ज्यादा वोट कटे हैं। हैरानी की बात यह है कि इन 14 सीटों में से 7 सीट टीएमसी जीती है और 7 बीजेपी। इसका मतलब है कि आरोप जरूर लगे कि किसी एक विशेष पार्टी के वोट SIR प्रक्रिया के बाद कटे हैं,लेकिन चुनावी नतीजे अलग ही तस्वीर पेश करते हैं। नीचे दी गई टेबल से समझते हैं-

विधानसभाSIR के बाद वोटर2021 में वोटरअंतरफीसदी2021 विजेता2026 विजेताजीत का मार्जिन
चौरंगी126349202501-76152-37.61%TMCTMC22002
जोरासांको122686191911-69225-36.07%TMCBJP5797
हावड़ा उत्तर149948205663-55715-27.09%TMCBJP11250
समसेरगंज161435216786-55351-25.53%TMCTMC7587
कोलकाता पोर्ट171615223154-51539-23.10%TMCTMC56080
एंटाली178877215401-36524-16.96%TMCTMC34006
मेटियाब्रुज189494233697-44203-18.91%TMCTMC87879
बैरकपुर170646207919-37273-17.93%TMCBJP15822
मानिकतला165906201735-35829-17.76%TMCBJP15644
नोआपारा213727252440-38713-15.34%TMCBJP17656
लालगोला186182219655-33473-15.24%TMCTMC18960
पानीहाटी189714222229-32515-14.63%TMCBJP28836
हावड़ा मध्य214821251112-36291-14.45%TMCTMC16083
श्रीरामपुर205662239339-33677-14.07%TMCBJP8685
सोर्स: चुनाव आयोग

14 सीटें जहां SIR के बाद बढ़े सबसे ज्यादा वोट

हमने 14 ऐसी सीटों का विश्लेषण भी किया है जहां पर SIR प्रक्रिया के बाद वोटरों की संख्या में बड़ा इजाफा देखने को मिला है। समझने वाली बात यह है कि बढ़ोतरी की संख्या उतनी बड़ी नहीं है जितनी गिरावट की देखने को मिली थी। सबसे पहले उन 14 सीटों का डेटा डीकोड करते हैं-

विधानसभाSIR के बाद वोटर2021 में वोटरअंतरफीसदी2021 विजेता2026 विजेताजीत का मार्जिन
खेजुरी (SC)247976228219197578.66%BJPBJP32690
पताशपुर247037227959190788.37%TMCBJP9051
भांगड़272711251977207348.23%TMCAISF32088
मोयना264971245063199088.12%TMCBJP16241
नंदकुमार264437244675197628.08%BJPBJP30603
नंदीग्राम266415247251191647.05%BJPBJP9665
चंडीपुर255924237527183977.75%BJPBJP20270
महिषादल253523235369181547.71%TMCBJP26238
ओंडा262408244130182787.49%BJPBJP31723
तमलुक274508255627188817.39%TMCBJP34729
भगबानपुर263775245647181287.38%BJPBJP20878
सबंग274383255603187807.35%TMCBJP11136
जॉयपुर253825236633171927.27%TMCBJP22218
कोटुलपुर (SC)253697237059166387.02%TMCBJP34367

वोटर घटे- टीएमसी आगे, वोटर बढ़े- बीजेपी आगे

ऊपर दी गई टेबल एक पैर्टन स्पष्ट रूप से दिखाई दे रहा है- जिन 14 सीटों पर SIR प्रक्रिया के बाद वोटरों की संख्या बढ़ गई थी, वहां बीजेपी का पूरी तरह दबदबा देखने को मिला है। ऐसी 14 सीटों में से 12 पर बीजेपी ने जीत हासिल की है। टीएमसी को यहां सिर्फ एक सीट मिल पाई है। जिन सीटों पर वोटरों की संख्या बढ़ी है, वहां बीजेपी की जीत का मार्जिन भी काफी ज्यादा देखने को मिला है। उदाहरण के लिए खेजुरी 32,690, नंदकुमार 30,603, ओंडा 31,723, तमलुक 34,729, कोटुलपुर 34,367 के मार्जिन से जीती गईं सीटे हैं।

एक और पैटर्न यह समझ आता है कि SIR की वजह से सबसे ज्यादा वोट पश्चिम बंगाल के पूर्वी मेदिनापुर और जंगलमहल-बंकुरा बेल्ट में बढ़े हैं। चुनावी नतीजे बता रहे हैं कि यहां बीजेपी को सबसे ज्यादा फायदा हुआ है और टीएमसी को उतना ही बड़ा नुकसान। यानी कि जहां-जहां SIR की वजह से वोटर घटे हैं, वहां टीएमसी को एक एज दिखाई दिया है, वहीं जहां वोटर बढ़े हैं वहां बीजेपी बड़े मार्जिन से जीती है।

बंगाल में SIR को लेकर क्या विवाद?

विशेष गहन पुनरीक्षण (एसआईआर) के बाद पश्चिम बंगाल की मतदाता सूची से लगभग 91 लाख वोटर हटा दिए गए थे। यहां भी 63 लाख को ‘ग़ैरहाज़िर, स्थानांतरित, मृत या डुप्लीकेट’ के रूप में दिखाया गया था। चुनाव आयोग ने जानकारी दी थी कि बाक़ी 27 लाख में ‘तार्किक विसंगतियां’ पाई गई।

ममता ने क्यों किया SIR का विरोध?

ममता बनर्जी का आरोप है कि चुनाव आयोग ने बीजेपी के इशारे पर NRC लागू करने और उनके कोर वोट बैंक को निशाना बनाने के लिए SIR प्रक्रिया को लागू किया। उनके अनुसार चुनाव आयोग ने 58 लाख से ज्यादा वैध मतदाताओं को वोटर लिस्ट से हटा दिया था।

ये भी पढ़ें- इन 100 हिंदू बहुल सीटों ने बदला बंगाल का खेल